Pięć osób stoi przy stole z laptopami i dokumentami podczas rozmowy o legalizacji pracy cudzoziemców

Czy legalizacja pracy cudzoziemców jest konieczna dla wszystkich obywateli spoza UE?

Wymagania prawne dotyczące pracy

Nie, legalizacja pracy cudzoziemców nie dotyczy wszystkich obywateli spoza Unii Europejskiej. Ustawa z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium RP (Dz.U. 2025 poz. 621) w ogóle nie obejmuje obywateli UE, państw EFTA należących do EOG oraz części obywateli Wielkiej Brytanii. Wiele osób spoza UE ma natomiast swobodny dostęp do polskiego rynku pracy.

Bez zezwolenia na pracę i bez oświadczenia mogą pracować m.in. (art. 3 ust. 1 i 5 ustawy):

  • osoby z zezwoleniem na pobyt stały albo na pobyt rezydenta długoterminowego UE,
  • osoby ze statusem uchodźcy, ochroną uzupełniającą, zgodą na pobyt ze względów humanitarnych lub tolerowany,
  • osoby korzystające z ochrony czasowej, przy czym pracodawca powiadamia powiatowy urząd pracy w ciągu 7 dni od rozpoczęcia pracy,
  • członkowie rodziny obywatela polskiego przebywający z nim w Polsce,
  • przy legalnym pobycie: posiadacze Karty Polaka, absolwenci polskich uczelni i polskich szkół ponadpodstawowych z polskimi dokumentami kwalifikacji zawodowych, doktoranci polskich szkół doktorskich.

Kroki w procesie legalizacji pracy

Pozostali cudzoziemcy potrzebują jednej z form legalizacji pracy. Podstawową formą jest zezwolenie na pracę wydawane przez wojewodę na wniosek pracodawcy, najwyżej na 3 lata. Jest ono potrzebne także przy krótkiej pracy, a nie tylko przy pracy dłuższej niż 3 miesiące.

Obywatele Armenii, Białorusi, Mołdawii i Ukrainy mogą pracować na podstawie oświadczenia o powierzeniu pracy, wpisywanego przez starostę na okres do 24 miesięcy. Przy pracy sezonowej starosta wydaje zezwolenie na pracę sezonową. Cudzoziemiec przebywający w Polsce może też sam złożyć wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, które łączy prawo pobytu i pracy w jednej decyzji.

Zezwolenie lub oświadczenie uprawnia do pracy tylko razem z właściwą podstawą pobytu, np. wizą w odpowiednim celu albo zezwoleniem na pobyt czasowy. Karta pobytu nie jest wyłącznie dokumentem stałego pobytu: wydaje się ją także przy zezwoleniu na pobyt czasowy, na okres jego ważności (art. 243 ustawy o cudzoziemcach), i potwierdza tożsamość cudzoziemca w Polsce (art. 242).

Szczegółowe omówienie procedury i dokumentów można znaleźć na stronie legalizacja pracy cudzoziemców.

Warto też pamiętać o kilku wymaganiach, które obowiązują od 1 czerwca 2025 r.:

  • wynagrodzenie cudzoziemca nie może być niższe od minimalnego ani od płacy pracowników na porównywalnym stanowisku,
  • zawód nie może znajdować się na liście zawodów ustalonej przez starostę dla danego powiatu (art. 31),
  • dokumenty w języku obcym, z wyjątkiem paszportu, dołącza się z tłumaczeniem przysięgłym na język polski.

Dlaczego legalizacja pracy cudzoziemców jest kluczowa?

Praca bez wymaganego zezwolenia lub oświadczenia jest nielegalna zarówno po stronie pracodawcy, jak i cudzoziemca. Pracodawcy grozi grzywna od 3000 zł do 50 000 zł, nie mniej niż 3000 zł za każdego cudzoziemca, a cudzoziemcowi grzywna nie niższa niż 1000 zł (art. 84 ustawy).

Wykonywanie pracy bez wymaganego zezwolenia może też prowadzić do decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach). Legalne zatrudnienie daje natomiast:

  • pewność, że umowa i warunki pracy są zgodne z wydanym zezwoleniem,
  • możliwość ubiegania się o kolejne zezwolenia bez przeszkód wynikających z ukarania,
  • zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych na takich zasadach jak u innych pracowników.

Przyszłość legalizacji pracy cudzoziemców

Przepisy o zatrudnianiu cudzoziemców zmieniają się często. Od 1 czerwca 2025 r. wnioski składa się wyłącznie przez praca.gov.pl, a od 1 grudnia 2025 r. obowiązują nowe opłaty i lista państw objętych oświadczeniami, z której usunięto Gruzję.

W 2026 r. doszły kolejne zmiany: obywatele Gruzji, Kolumbii i Wenezueli z zezwoleniem na pracę nie mogą od 22 sierpnia 2026 r. pracować w czasie pobytu bezwizowego. Ustawa pozwala też Radzie Ministrów wprowadzić roczne limity zezwoleń na pracę (art. 13 ust. 5). Przegląd zmian zawiera wpis jakie zmiany w przepisach wpływają na legalizację pracy cudzoziemców.

Podsumowując, legalizacja pracy jest obowiązkowa dla większości obywateli spoza UE, ale nie dla wszystkich. W sprawach zatrudnienia cudzoziemców można skontaktować się z Kancelarią Adwokacką Adwokat Andrzej Milewski.

Przeczytaj także: Czy legalizacja pracy cudzoziemców jest trudniejsza dla niektórych narodowości?

keyboard_arrow_up