Jakie są rodzaje długów objęte upadłością konsumencką?
Upadłość konsumencka obejmuje co do zasady wszystkie zobowiązania osoby fizycznej powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości: kredyty i pożyczki, zaległe rachunki, długi wobec firm windykacyjnych, a także podatki i składki na ubezpieczenia społeczne. Po wykonaniu planu spłaty albo bez planu, gdy dłużnik jest trwale niezdolny do spłat, sąd umarza je w całości lub części (art. 49116 i 49121 Prawa upadłościowego). Ustawa wymienia jednak długi, których umorzyć nie można.
Czy wszelkie długi są objęte upadłością konsumencką?
Nie. Art. 49121 ust. 2 Prawa upadłościowego wymienia zobowiązania, które nie podlegają umorzeniu:
- alimenty oraz renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci;
- grzywny orzeczone przez sąd, nawiązki i świadczenia pieniężne orzeczone jako środek karny lub w związku z poddaniem sprawcy próbie;
- obowiązek naprawienia szkody i zadośćuczynienia orzeczony przez sąd oraz naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem;
- zobowiązania, które upadły umyślnie zataił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu.
Podatków i składek ZUS nie ma na tej liście, więc co do zasady mogą zostać umorzone tak jak inne długi. Nie umarza się natomiast zobowiązań powstałych po ogłoszeniu upadłości.
Plan spłaty nie zmienia też praw wierzyciela wobec poręczyciela i współdłużnika ani hipoteki na majątku osoby trzeciej (art. 49115 ust. 5). Wiedza o tym, jakie długi obejmie upadłość konsumencka, pozwala realnie ocenić efekt postępowania.
Co daje umorzenie długów w upadłości konsumenckiej?
Umorzenie oznacza, że wierzyciel nie może już domagać się zapłaty umorzonej części długu. Po stwierdzeniu wykonania planu spłaty wszczęcie egzekucji długów sprzed planu jest niedopuszczalne, z wyjątkiem zobowiązań nieumarzalnych (art. 49121 ust. 3).
Ochrona zaczyna się wcześniej: z dniem ogłoszenia upadłości egzekucja z majątku wchodzącego do masy zostaje zawieszona, a po uprawomocnieniu się postanowienia umorzona (art. 146). W czasie planu spłaty także nie można wszcząć egzekucji długów objętych planem (art. 49115 ust. 6).
Upadły musi jednak wykonać obowiązki z planu. Jeżeli plan zostanie uchylony z powodu jego niewykonywania, długi nie podlegają umorzeniu (art. 49120 ust. 3).
Przebieg procesu upadłości konsumenckiej
Postępowanie zaczyna się od wniosku dłużnika, który musi zawierać m.in. wykaz majątku, spis wierzycieli i informacje o dochodach. Opłata od wniosku wynosi 30 zł (art. 76a ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).
Po ogłoszeniu upadłości syndyk likwiduje majątek i składa sądowi projekt planu spłaty albo informację, że zachodzą przesłanki umorzenia bez planu (art. 49114). Sąd ustala plan, umarza zobowiązania bez planu lub warunkowo, a w wyjątkowych sytuacjach odmawia ustalenia planu, np. gdy dłużnik celowo doprowadził do niewypłacalności (art. 49114a).
Możliwe jest też zawarcie układu z wierzycielami w toku upadłości (art. 49122). Przebieg krok po kroku opisuje wpis o tym, jak ogłosić upadłość konsumencką.
Podsumowanie i wnioski
Upadłość konsumencka może prowadzić do umorzenia większości długów, ale nie wszystkich. Alimenty, grzywny i obowiązek naprawienia szkody orzeczony przez sąd zostają do spłaty niezależnie od wyniku postępowania.
Przed złożeniem wniosku warto ustalić, które zobowiązania zostaną objęte umorzeniem, a które nie. Jeżeli chcesz omówić listę swoich długów, skontaktuj się z kancelarią.
Przeczytaj także: Jakie są konsekwencje ogłoszenia upadłości konsumenckiej?