Najważniejsze zmiany w legalizacji pobytu cudzoziemców z ostatnich miesięcy to: składanie wniosków o pobyt czasowy, stały i rezydenta UE wyłącznie przez MOS od 27 kwietnia 2026 r., nowe warunki zezwolenia na pobyt czasowy i pracę od 1 czerwca 2025 r., ostrzejsze zasady dla studentów od 1 lipca 2025 r. oraz wygaszenie specustawy dla obywateli Ukrainy od 5 marca 2026 r.
Które zmiany w legalizacji pobytu są najważniejsze?
Od połowy 2025 r. przepisy o pobycie cudzoziemców zmieniano kilkakrotnie, a część nowych rozwiązań zaczęła działać dopiero w 2026 r. Podstawą pozostaje ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, do której doszły kolejne nowelizacje. Zestawienie obejmuje stan prawny na październik 2026 r.
| Od kiedy | Akt prawny | Co się zmieniło |
|---|---|---|
| 1 czerwca 2025 r. | Ustawa z 20 marca 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 621) | Nowe warunki zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, w tym lista zawodów i nowe podstawy odmowy |
| 1 czerwca 2025 r. | Ustawa z 24 kwietnia 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 619) | Nowe zasady Niebieskiej Karty UE (wdrożenie dyrektywy 2021/1883), m.in. kwalifikacje potwierdzane doświadczeniem zawodowym |
| 1 lipca 2025 r. | Ustawa z 4 kwietnia 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 622) | Ostrzejsze zasady wiz i pobytu w celu studiów |
| 5 marca 2026 r. | Ustawa z 23 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 203) | Wygaszenie rozwiązań specustawy dla obywateli Ukrainy, ochrona czasowa na zasadach ogólnych |
| 27 kwietnia 2026 r. | Ustawa z 21 listopada 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1794) | Wnioski pobytowe wyłącznie elektronicznie przez MOS, zaświadczenie zamiast stempla w paszporcie |
| 15 sierpnia 2026 r. | Rozporządzenie MSZ (Dz.U. 2026 poz. 1086) | Obywatele Gruzji, Kolumbii i Wenezueli wjeżdżający do pracy potrzebują wizy |
Jak od 27 kwietnia 2026 r. składa się wniosek o pobyt?
Od 27 kwietnia 2026 r. wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy, stały i rezydenta długoterminowego UE składa się wyłącznie w postaci elektronicznej, przez Moduł Obsługi Spraw (MOS). Wprowadziła to ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach, a datę wdrożenia ogłoszono w Monitorze Polskim (M.P. 2026 poz. 370). Wniosek złożony w inny sposób pozostawia się bez rozpoznania, poza wyjątkami wskazanymi w ustawie.
W nowej procedurze zmieniło się kilka praktycznych elementów:
- konto w MOS zakłada się z użyciem profilu zaufanego, a wniosek podpisuje podpisem zaufanym lub kwalifikowanym;
- pracodawca, uczelnia lub organizator stażu wypełnia swój załącznik w MOS po otrzymaniu linku na adres e-mail;
- po złożeniu wniosku wojewoda wydaje zaświadczenie potwierdzające jego złożenie (wcześniej był to stempel w paszporcie);
- osobiste stawiennictwo nadal obowiązuje: wojewoda wzywa cudzoziemca w terminie nie krótszym niż 7 dni, żeby pobrać odciski palców i wzór podpisu;
- na przedłożenie dokumentów potwierdzających dane z wniosku urząd wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni.
Nie zmienił się termin: wniosek o pobyt czasowy trzeba złożyć najpóźniej w ostatnim dniu legalnego pobytu. Wniosek o zmianę zezwolenia na pobyt czasowy i pracę nadal składa się na papierowym formularzu.
Co zmieniło się w zezwoleniu na pobyt czasowy i pracę?
Od 1 czerwca 2025 r. zezwolenia na pobyt czasowy i pracę udziela się według nowych warunków wprowadzonych ustawą z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom. Zmiany dotyczą przede wszystkim:
- listy zawodów: zezwolenia nie uzyska się, jeśli zawód znajduje się na liście określonej przez starostę i zatwierdzonej przez wojewodę (art. 114 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach);
- wynagrodzenia: nie może być niższe od wynagrodzenia porównywalnych pracowników i od minimalnego wynagrodzenia, niezależnie od wymiaru czasu pracy;
- nowych podstaw odmowy dotyczących pracodawcy, np. braku działalności uzasadniającej zatrudnienie lub środków na wynagrodzenie (art. 117a);
- zmian bez nowej decyzji, np. zastąpienia umowy cywilnoprawnej umową o pracę albo zmiany nazwy stanowiska bez zmiany obowiązków; pracodawca zawiadamia o nich wojewodę w ciągu 15 dni roboczych (art. 119);
- obowiązku pracodawcy, który w ciągu 15 dni zawiadamia wojewodę o utracie pracy przez cudzoziemca (art. 121 ust. 4).
Zmiany po stronie samego zatrudnienia omawia wpis jakie zmiany w przepisach wpływają na legalizację pracy cudzoziemców, a zmianę stanowiska lub etatu osobny artykuł o formalnościach przy zmianie stanowiska lub etatu.
Jakie zmiany dotyczą studentów z zagranicy?
Od 1 lipca 2025 r. obowiązują przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu wyeliminowania nieprawidłowości w systemie wizowym. Wiza krajowa z adnotacją „student” może zostać wydana, jeśli uczelnia, która podlega obowiązkowi zatwierdzenia, została zatwierdzona przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Minister może też wydać uczelni zakaz przyjmowania cudzoziemców na okres do 5 lat.
Zmieniono również zasady rekrutacji: u kandydatów spoza UE, którzy przyjmowani są na podstawie dokumentów zagranicznych, uczelnia sprawdza znajomość języka studiów na poziomie nie niższym niż B2. Kolejne zezwolenie na pobyt w celu studiów udziela się na okres studiów przedłużony o 3 miesiące (u doktorantów o 6 miesięcy), nie dłużej jednak niż na 3 lata.
Co zmieniło się dla obywateli Ukrainy?
Od 5 marca 2026 r. obowiązuje ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Zasady ochrony czasowej przeniesiono do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP: pobyt osoby korzystającej z ochrony czasowej uważa się za legalny do dnia, do którego obowiązuje decyzja Rady UE, a numer PESEL ze statusem UKR nadaje się na wniosek złożony w dowolnej gminie.
Rada UE przedłużyła ochronę czasową osób z Ukrainy najpierw do 4 marca 2027 r. (decyzja wykonawcza 2025/1460), a następnie do 4 marca 2028 r. (decyzja wykonawcza 2026/1912). Osoba z ochroną czasową może pracować bez zezwolenia na pracę, a pracodawca powiadamia powiatowy urząd pracy o powierzeniu pracy w ciągu 7 dni od jej rozpoczęcia.
Co te zmiany oznaczają w praktyce?
W praktyce więcej formalności trzeba załatwić wcześniej, jeszcze przed końcem obecnej podstawy pobytu. Przed złożeniem wniosku warto sprawdzić:
- do kiedy trwa obecny legalny pobyt i czy wniosek zdąży zostać podpisany i wysłany w MOS;
- czy cudzoziemiec ma profil zaufany, a pracodawca lub uczelnia wie, że musi wypełnić załącznik online;
- czy dokumenty są gotowe w formie elektronicznej i czy oryginały będą dostępne na wezwanie;
- czy wybrana podstawa pobytu odpowiada rzeczywistemu celowi i nowym warunkom.
Ogólne trudności postępowania pobytowego opisuje wpis czy legalizacja pobytu cudzoziemców w Polsce jest trudna. Kancelaria prowadzi sprawy z zakresu legalizacji pracy i pobytu cudzoziemców; termin spotkania w Białymstoku lub w filii w Grajewie można ustalić przez stronę kontakt.
Najczęściej zadawane pytania
Od kiedy wnioski o pobyt składa się tylko przez internet?
Od 27 kwietnia 2026 r. wnioski o zezwolenie na pobyt czasowy, stały i rezydenta długoterminowego UE składa się elektronicznie przez MOS. Datę ogłosił komunikat Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (M.P. 2026 poz. 370). Wniosek z tych kategorii złożony w innej formie pozostawia się bez rozpoznania, poza wyjątkami wskazanymi w ustawie.
Czy po zmianach dostaje się jeszcze stempel w paszporcie?
Nie, przy wnioskach składanych przez MOS wojewoda wydaje zaświadczenie potwierdzające złożenie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy. Zaświadczenie zawiera m.in. datę złożenia wniosku i kod QR, jest doręczane przez MOS i nie pobiera się za nie opłaty skarbowej. Przepisy o legalnym pobycie w czasie postępowania (art. 108 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach) nadal obowiązują.
Czy trzeba nadal chodzić do urzędu wojewódzkiego?
Tak, wniosek składa się online, ale wojewoda wzywa cudzoziemca do osobistego stawiennictwa w terminie nie krótszym niż 7 dni. Podczas wizyty pobiera się odciski palców i wzór podpisu oraz sprawdza dokument podróży. Od stawiennictwa odstępuje się m.in. wobec dzieci poniżej 6 lat.
Co zmieniło się w pobycie czasowym i pracy od czerwca 2025 r.?
Od 1 czerwca 2025 r. zezwolenia na pobyt czasowy i pracę nie udziela się, jeśli zawód jest na liście zawodów zatwierdzonej przez wojewodę dla danego powiatu. Wynagrodzenie nie może być niższe od wynagrodzenia porównywalnych pracowników ani od minimalnego wynagrodzenia. Dodano też nowe podstawy odmowy dotyczące pracodawcy oraz katalog zmian, które nie wymagają nowej decyzji, np. zamianę umowy zlecenia na umowę o pracę.
Do kiedy obywatele Ukrainy mogą korzystać z ochrony czasowej?
Ochrona czasowa osób przybyłych z Ukrainy została przedłużona przez Radę UE do 4 marca 2028 r. Od 5 marca 2026 r. w Polsce stosuje się do niej przepisy ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, a nie dawnej specustawy. Ochrona czasowa wygasa m.in. po wyjeździe z Polski na ponad 30 dni albo po uzyskaniu zezwolenia na pobyt czasowy, stały lub rezydenta UE, dlatego zmianę podstawy pobytu warto zaplanować z wyprzedzeniem.
Kto rozpatruje wnioski pobytowe mieszkańców województwa podlaskiego?
Wnioski mieszkańców województwa podlaskiego rozpatruje Wojewoda Podlaski przez Wydział Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców Podlaskiego Urzędu Wojewódzkiego w Białymstoku. Wniosek składa się przez MOS, a na wezwanie trzeba stawić się w urzędzie przy ul. Mickiewicza 3. Odwołania od decyzji wojewody rozpatruje Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców.