Czym jest upadłość konsumencka i kto może z niej skorzystać?
Upadłość konsumencka to postępowanie sądowe, które pozwala osobie fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej uzyskać oddłużenie po likwidacji majątku i wykonaniu planu spłaty albo przez umorzenie zobowiązań. Często sięgają po nią osoby, które straciły pracę, zachorowały lub przeszły rozwód i nie są w stanie spłacać długów w terminie.
Podstawowym warunkiem jest niewypłacalność, czyli utrata zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Domniemywa się ją, gdy opóźnienie w spłacie przekracza trzy miesiące (art. 11 Prawa upadłościowego). Wystarczy nawet jeden wierzyciel (art. 4912 ust. 2).
Od 24 marca 2020 r. sąd nie bada przy ogłoszeniu upadłości, czy dłużnik zawinił. Przyczyny zadłużenia ocenia dopiero przy planie spłaty: przy umyślnym lub rażąco niedbałym doprowadzeniu do niewypłacalności plan trwa od 36 do 84 miesięcy, a przy celowym działaniu sąd może odmówić umorzenia (art. 49114a i 49115).
Proces ogłoszenia upadłości konsumenckiej
Ogłoszenie upadłości przebiega w kilku krokach:
- Przygotowanie wniosku z wykazem majątku, spisem wierzycieli, informacją o dochodach i kosztach utrzymania z ostatnich 6 miesięcy oraz o czynnościach majątkowych z ostatnich 12 miesięcy (art. 4912 ust. 4).
- Złożenie wniosku do sądu upadłościowego (sądu rejonowego, sądu gospodarczego) właściwego według miejsca zwykłego pobytu, przez portal Krajowego Rejestru Zadłużonych albo na urzędowym formularzu, i uiszczenie opłaty 30 zł.
- Postanowienie sądu, które powinno zapaść w ciągu dwóch miesięcy (art. 27 ust. 3), i wyznaczenie syndyka.
- Zgłaszanie wierzytelności przez wierzycieli w ciągu 30 dni od obwieszczenia w Rejestrze (art. 4915 ust. 1 pkt 3).
- Likwidacja majątku przez syndyka i projekt planu spłaty, a następnie postanowienie sądu.
Dłużnik musi współpracować z syndykiem, wydać mu majątek i dokumenty. Gdy tego nie robi albo podał we wniosku nieprawdziwe dane, sąd może umorzyć postępowanie (art. 49110). Więcej o samym postępowaniu znajdziesz na stronie o upadłości konsumenckiej.
Plan spłaty według upadłości konsumenckiej
Plan spłaty ustala sąd na podstawie projektu przygotowanego przez syndyka, po zapoznaniu się ze stanowiskami upadłego i wierzycieli. Sąd nie jest związany tymi stanowiskami i uwzględnia możliwości zarobkowe upadłego, koszty utrzymania jego i rodziny oraz potrzeby mieszkaniowe (art. 49115 ust. 4).
Postępowanie może zakończyć się na kilka sposobów:
- Plan spłaty: na okres do 36 miesięcy, krótszy przy spłacie co najmniej 50% lub 70% długów objętych planem.
- Umorzenie bez planu: gdy upadły jest w oczywisty sposób trwale niezdolny do jakichkolwiek spłat.
- Warunkowe umorzenie: gdy niezdolność do spłat nie jest trwała; wierzyciele mogą przez 5 lat wnioskować o ustalenie planu (art. 49116).
Po wykonaniu planu sąd umarza pozostałe długi sprzed ogłoszenia upadłości, z wyjątkiem m.in. alimentów i grzywien (art. 49121).
Życie po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej
Ogłoszenie upadłości to początek postępowania, a nie jego koniec. Z dniem ogłoszenia upadły traci prawo zarządu majątkiem wchodzącym do masy, a egzekucje z tego majątku są zawieszane (art. 75 i 146). Dłużnik musi dostosować codzienne finanse do nowych zasad.
W okresie planu spłaty:
- upadły spłaca zobowiązania zgodnie z planem;
- co roku do końca kwietnia składa sądowi sprawozdanie z wykonania planu (art. 49118 ust. 3);
- nie może dokonywać czynności, które pogorszyłyby jego zdolność do spłaty, np. zaciągać nowych zobowiązań na wyrost.
Niewykonywanie planu może prowadzić do jego uchylenia, a wtedy długi nie zostaną umorzone (art. 49120).
Podsumowanie: koniec czy początek?
Ogłoszenie upadłości konsumenckiej to trudna decyzja, która może pomóc odzyskać kontrolę nad finansami, ale wymaga przygotowania i dyscypliny przez cały okres planu.
Każda sytuacja jest inna, dlatego przed złożeniem wniosku warto omówić dokumenty z adwokatem. Jeżeli chcesz to zrobić, skontaktuj się z kancelarią.
Przeczytaj także: Jakie są przesłanki do ogłoszenia upadłości konsumenckiej?