Czworo cudzoziemców rozmawia przed budynkiem o legalizacji pobytu cudzoziemców

Kiedy wojewoda odmawia zezwolenia na pobyt? Podstawy odmowy według ustawy

Wojewoda odmawia zezwolenia na pobyt czasowy przede wszystkim wtedy, gdy cudzoziemiec nie spełnia wymogów związanych z celem pobytu, złożył wniosek w czasie nielegalnego pobytu, figuruje w wykazie osób niepożądanych lub w SIS albo podał nieprawdziwe dane. Podstawy odmowy wymienia art. 100 ustawy o cudzoziemcach, a przy pobycie i pracy także art. 117 i 117a.

Odmowa, umorzenie czy pozostawienie bez rozpoznania: czym się różnią?

Nie każde negatywne zakończenie sprawy jest decyzją odmowną. Postępowanie w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy może się zakończyć na czterech różnych etapach, a od tego zależy, jak można reagować.

Rozstrzygnięcie Kiedy zapada Podstawa prawna
Pozostawienie wniosku bez rozpoznania wniosek złożono poza MOS albo nie usunięto braków formalnych w terminie co najmniej 7 dni art. 106c ust. 5 ustawy o cudzoziemcach, art. 64 § 2 KPA
Odmowa wszczęcia postępowania w dniu złożenia wniosku istnieje przeszkoda z art. 99, np. cudzoziemiec przebywa za granicą art. 99 i art. 116 ustawy o cudzoziemcach
Umorzenie postępowania cudzoziemiec nie stawił się na wezwanie albo nie złożył odcisków palców lub wzoru podpisu art. 106i ustawy o cudzoziemcach
Odmowa udzielenia zezwolenia cudzoziemiec nie spełnia warunków albo zachodzi przesłanka negatywna art. 100, 117 i 117a ustawy o cudzoziemcach

Od 27 kwietnia 2026 r. wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy składa się co do zasady wyłącznie elektronicznie w MOS (ustawa z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, art. 106c). Wezwania do osobistego stawiennictwa wojewoda wysyła z terminem nie krótszym niż 7 dni (art. 106e).

Kiedy wojewoda odmawia wszczęcia postępowania?

Odmowa wszczęcia zapada wtedy, gdy wniosek w ogóle nie mógł zostać złożony przez daną osobę. Art. 99 ustawy wymienia m.in. sytuacje, w których cudzoziemiec w dniu złożenia wniosku:

  • ma zezwolenie na pobyt stały albo na pobyt rezydenta długoterminowego UE,
  • korzysta z ochrony międzynarodowej, ochrony czasowej, zgody na pobyt tolerowany lub ze względów humanitarnych albo ubiega się o ochronę międzynarodową,
  • jest zatrzymany, umieszczony w strzeżonym ośrodku, odbywa karę pozbawienia wolności lub jest tymczasowo aresztowany,
  • pozostaje w Polsce w terminie dobrowolnego wyjazdu określonym w decyzji o zobowiązaniu do powrotu,
  • przebywa poza granicami Polski.

Przy zezwoleniu na pobyt czasowy i pracę art. 116 dodaje kolejne przeszkody, np. gdy cudzoziemiec jest pracownikiem delegowanym przez firmę zagraniczną, prowadzi w Polsce działalność gospodarczą, przyjechał do pracy sezonowej albo przebywa w celu turystycznym na wizie wydanej przez inne państwo Schengen.

Jakie są podstawy odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy?

Art. 100 ust. 1 ustawy zawiera zamknięty katalog dziewięciu przesłanek. Wojewoda odmawia udzielenia zezwolenia, gdy:

  1. cudzoziemiec nie spełnia wymogów związanych z deklarowanym celem pobytu albo okoliczności nie uzasadniają pobytu dłuższego niż 3 miesiące,
  2. obowiązuje wpis jego danych do wykazu cudzoziemców, których pobyt w Polsce jest niepożądany,
  3. jego dane są w Systemie Informacyjnym Schengen do celów odmowy wjazdu i pobytu,
  4. wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa, porządek publiczny albo umowy międzynarodowe,
  5. w postępowaniu podał nieprawdziwe dane, przedstawił podrobione dokumenty, zeznał nieprawdę lub zataił prawdę,
  6. zalega z podatkami, chyba że uzyskał zwolnienie, odroczenie, rozłożenie na raty lub wstrzymanie wykonania decyzji,
  7. nie zwrócił kosztów wydania i wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu, pokrytych z budżetu państwa,
  8. podlegając obowiązkowemu leczeniu choroby zakaźnej, nie zgadza się na nie,
  9. złożył wniosek podczas nielegalnego pobytu albo przebywa w Polsce nielegalnie.

Pierwsza przesłanka obejmuje sytuacje, w których dokumenty nie potwierdzają celu pobytu, np. brak ubezpieczenia zdrowotnego, wynagrodzenie niższe od minimalnego albo cel deklarowany tylko formalnie. Warunki dla poszczególnych celów opisuje wpis jakie warunki trzeba spełnić, aby dostać zezwolenie na pobyt czasowy.

Wpis w SIS nie zawsze przesądza sprawę. Wojewoda może udzielić zezwolenia mimo wpisu dokonanego przez inne państwo Schengen, po konsultacjach z tym państwem (art. 100 ust. 1a i 1b). Odmowa kolejnego zezwolenia jest też możliwa, gdy cudzoziemiec nie zawiadomił wojewody o ustaniu przyczyny udzielenia poprzedniego zezwolenia (art. 100 ust. 2).

Dodatkowe podstawy odmowy przy zezwoleniu na pobyt czasowy i pracę

Przy zezwoleniu łączącym pobyt i pracę wojewoda bada także pracodawcę. Według art. 117 i 117a odmowa następuje m.in., gdy podmiot powierzający pracę:

  • został ponownie ukarany za nielegalne powierzenie pracy w ciągu 2 lat od wcześniejszego ukarania albo został ukarany za wykroczenia z art. 84 ust. 3-5 ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom,
  • nie opłaca składek na ubezpieczenia społeczne, nie zgłasza pracowników do ubezpieczeń albo zalega z podatkiem dochodowym,
  • nie prowadzi działalności uzasadniającej zatrudnienie, zawiesił ją albo jest w likwidacji,
  • nie ma środków na pokrycie zobowiązań wobec cudzoziemca albo działa głównie po to, by ułatwiać cudzoziemcom wjazd do Polski.

Odmowa grozi też wtedy, gdy zawód znajduje się na liście zawodów ustalonej przez starostę albo wynagrodzenie jest niższe niż płaca na porównywalnym stanowisku lub niż minimalne wynagrodzenie (art. 114 ust. 1). Po stronie cudzoziemca znaczenie ma m.in. brak kwalifikacji do zawodu regulowanego (art. 117 pkt 2).

Co można zrobić po decyzji odmownej?

Od decyzji wojewody przysługuje odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, który jest organem wyższego stopnia (art. 22 ust. 2 ustawy). Odwołanie wnosi się za pośrednictwem wojewody w terminie 14 dni od doręczenia decyzji (art. 129 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego), a postępowanie odwoławcze kończy się co do zasady w 90 dni (art. 112a ust. 4).

Uiszczona opłata skarbowa nie podlega zwrotowi ani po odmowie, ani po umorzeniu postępowania (art. 113c). Jak przygotować odwołanie i co z legalnością pobytu po odmowie, opisuje wpis co zrobić, gdy legalizacja pobytu kończy się decyzją odmowną. Ogólne trudności procedury omawia artykuł czy legalizacja pobytu cudzoziemców jest trudna.

Kancelaria udziela porad i sporządza pisma w sprawach pobytowych cudzoziemców; zakres pomocy opisuje strona legalizacja pracy i pobytu cudzoziemców. Ze względu na 14-dniowy termin decyzję warto przekazać do analizy od razu po doręczeniu, przez stronę kontakt.

Najczęstsze pytania: odmowa zezwolenia na pobyt

W jakim terminie można odwołać się od odmowy zezwolenia na pobyt czasowy?

Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia decyzji (art. 129 § 2 KPA). Kieruje się je do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, ale składa za pośrednictwem wojewody, który wydał decyzję. Termin liczy się od dnia doręczenia, więc warto zachować dowód jego daty.

Czy po odmowie odzyskam opłatę skarbową?

Nie, opłata skarbowa za udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie podlega zwrotowi po decyzji odmownej ani po umorzeniu postępowania (art. 113c ustawy o cudzoziemcach). Opłata wynosi 340 zł, a przy zezwoleniu na pobyt czasowy i pracę 440 zł. Przy kolejnym wniosku opłatę wnosi się ponownie.

Czy wojewoda odmówi, jeśli wniosek złożono dzień po upływie wizy?

Tak, złożenie wniosku podczas nielegalnego pobytu jest samodzielną podstawą odmowy (art. 100 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach). Wniosek trzeba złożyć najpóźniej w ostatnim dniu legalnego pobytu (art. 105 ust. 1). Taki wniosek nie daje też ochrony legalności pobytu z art. 108.

Czy wpis w Systemie Informacyjnym Schengen zawsze oznacza odmowę?

Nie zawsze, bo art. 100 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach pozwala udzielić zezwolenia mimo wpisu dokonanego przez inne państwo Schengen. Wojewoda bierze wtedy pod uwagę powody wpisu i zagrożenia, jakie może powodować pobyt cudzoziemca, oraz konsultuje sprawę z państwem, które dokonało wpisu. Wpis do polskiego wykazu cudzoziemców niepożądanych prowadzi do odmowy.

Co się stanie, gdy nie przyjdę na pobranie odcisków palców?

Wojewoda umorzy postępowanie, jeżeli cudzoziemiec nie stawił się mimo prawidłowego wezwania albo nie złożył odcisków palców lub wzoru podpisu (art. 106i ustawy o cudzoziemcach). Nie dotyczy to sytuacji, gdy odcisków nie pobrano z przyczyn leżących po stronie urzędu (art. 106g). Od stawiennictwa zwolnione są m.in. dzieci do 6. roku życia.

Czy problemy pracodawcy mogą spowodować odmowę zezwolenia na pobyt i pracę?

Tak, art. 117 i 117a ustawy o cudzoziemcach przewidują odmowę m.in. wtedy, gdy pracodawca zalega ze składkami lub podatkiem dochodowym, nie prowadzi działalności albo nie ma środków na wynagrodzenie cudzoziemca. Znaczenie ma też wcześniejsze ukaranie firmy za nielegalne powierzenie pracy cudzoziemcom. Dlatego przed złożeniem wniosku warto sprawdzić sytuację pracodawcy.

Czy po odmowie mogę złożyć nowy wniosek?

Nowy wniosek można złożyć, ale tylko w czasie legalnego pobytu, bo wniosek złożony podczas nielegalnego pobytu prowadzi do odmowy (art. 100 ust. 1 pkt 9). Nowy wniosek ma sens, gdy zmieniły się okoliczności, np. cudzoziemiec ma nową umowę albo usunięto przyczynę wcześniejszej odmowy. Wymaga to ponownej opłaty skarbowej.

Przeczytaj także: Jakie konsekwencje grożą pracodawcom za brak legalizacji pracy cudzoziemców?

keyboard_arrow_up