Jakie przepisy prawa transportowego obowiązują przewoźników w Unii Europejskiej?

Spis treści

• Unijne przepisy prawa transportowego: kluczowe wymagania dla przewoźników
• Podstawowe regulacje dotyczące prawa transportowego w UE
• Jakie wymogi musi spełniać przewoźnik drogowy w UE?
• Prawo transportowe a zasady rynku wewnętrznego UE
• Elementy prawa transportowego kluczowe dla bezpieczeństwa
• Jak prawo transportowe wpływa na ochronę środowiska?
• Dlaczego zgodność z unijnymi przepisami prawa transportowego jest tak ważna?
• Podsumowanie
• Najpopularniejsze pytania i odpowiedzi
  • Czym różni się zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika od licencji wspólnotowej?
  • Czy prawo transportowe obejmuje zasady zatrudnienia?
  • Jakie tachografy są dziś wymagane w przewozach międzynarodowych?
  • Jak przepisy UE wpływają na ekologię w transporcie?
  • Czy prawo transportowe dotyczy również produktów niebezpiecznych?

Unijne przepisy prawa transportowego: kluczowe wymagania dla przewoźników

Unia Europejska szczegółowo reguluje transport drogowy, aby zapewnić bezpieczeństwo, uczciwą konkurencję oraz ochronę środowiska. Prawo transportowe na terenie Unii tworzą zarówno akty unijne, jak i przepisy krajowe każdego państwa członkowskiego, które je uzupełniają lub wdrażają.

Podstawowe regulacje dotyczące prawa transportowego w UE

Główne regulacje prawa transportowego UE mają postać rozporządzeń i dyrektyw. Rozporządzenia, np. o czasie prowadzenia pojazdów czy o dostępie do rynku przewozów, obowiązują bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich.

Dyrektywy wymagają wdrożenia do prawa krajowego, dlatego szczegóły mogą się różnić między państwami. Wśród najważniejszych aktów dla przewoźników drogowych są:

• Rozporządzenie (WE) nr 1071/2009 ustanawiające wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego.
• Rozporządzenie (WE) nr 1072/2009 dotyczące wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych, w tym kabotażu.
• Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 o czasie prowadzenia pojazdów, przerwach i okresach odpoczynku kierowców.
• Dyrektywa 2002/15/WE dotycząca organizacji czasu pracy osób wykonujących czynności w ramach przewozów drogowych.
• Rozporządzenie (UE) nr 165/2014 w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym.

Teksty tych aktów, wraz z wersjami skonsolidowanymi, publikuje serwis EUR-Lex. Przy operacjach transgranicznych trzeba też uwzględnić przepisy kraju, w którym wykonywany jest przewóz, np. o delegowaniu kierowców.

Jakie wymogi musi spełniać przewoźnik drogowy w UE?

Przewoźnik drogowy musi spełniać cztery wymogi: mieć rzeczywistą i stałą siedzibę w państwie członkowskim, dobrą reputację, odpowiednią zdolność finansową i wymagane kompetencje zawodowe (art. 3 rozporządzenia 1071/2009). W Polsce na tej podstawie wydaje się zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego (art. 5 ustawy o transporcie drogowym), a do zarobkowych przewozów międzynarodowych rzeczy potrzebna jest dodatkowo licencja wspólnotowa (art. 4 rozporządzenia 1072/2009).

Dodatkowe wymagania wynikają z przepisów socjalnych, które chronią zdrowie kierowców i bezpieczeństwo ruchu. Do obowiązków przewoźnika należą:

• Rejestrowanie czasu pracy kierowców: czas prowadzenia pojazdu, przerwy i odpoczynki rejestruje tachograf, a dzienny czas jazdy co do zasady nie może przekroczyć 9 godzin, tygodniowy 56 godzin, a w dwóch kolejnych tygodniach 90 godzin (art. 6 rozporządzenia 561/2006).
• Organizacja powrotów: przewoźnik organizuje pracę tak, aby kierowca mógł w każdym okresie czterech kolejnych tygodni wrócić do bazy pracodawcy lub miejsca zamieszkania (art. 8 ust. 8a rozporządzenia 561/2006), a pojazdy w przewozach międzynarodowych wracały do bazy w państwie siedziby nie później niż w ciągu ośmiu tygodni (art. 5 rozporządzenia 1071/2009).
• Zdolność finansowa: przewoźnik wykazuje ją co roku, a rozporządzenie 1071/2009 określa minimalne kwoty kapitału i rezerw zależne od liczby pojazdów.

Prawo transportowe a zasady rynku wewnętrznego UE

Jednym z celów prawa transportowego w Unii Europejskiej jest swobodny dostęp do rynku przewozów między państwami członkowskimi. Przewoźnik z licencją wspólnotową może wykonywać przewozy międzynarodowe bez odrębnych zezwoleń na przewóz między państwami UE.

Nie oznacza to jednak pełnej dowolności. Swoboda działania na rynku wewnętrznym wiąże się z konkretnymi obowiązkami, a szczególnie ścisłe zasady dotyczą przewozów krajowych wykonywanych przez przewoźnika z innego państwa.

Po przewozie międzynarodowym przewoźnik może wykonać do trzech przewozów kabotażowych w ciągu siedmiu dni od rozładunku, a potem przez cztery dni nie może wykonywać kabotażu tym samym pojazdem w tym samym państwie (art. 8 ust. 2 i 2a rozporządzenia 1072/2009). Przy kontroli trzeba mieć dowody każdego z tych przewozów.

Elementy prawa transportowego kluczowe dla bezpieczeństwa

Bezpieczeństwo ruchu jest jednym z głównych celów przepisów o transporcie drogowym. Do podstawowych zagadnień należą sprawność techniczna pojazdów, sprawdzana w badaniach technicznych i kontrolach drogowych, oraz przestrzeganie norm czasu jazdy i odpoczynku.

Regularne tygodniowe okresy odpoczynku kierowca musi spędzać poza kabiną pojazdu, w miejscu zakwaterowania z odpowiednią infrastrukturą noclegową i sanitarną (art. 8 ust. 8 rozporządzenia 561/2006). Kierowcy zawodowi muszą też mieć kwalifikację wstępną i co pięć lat odbywać szkolenie okresowe (art. 39d ust. 2 ustawy o transporcie drogowym).

Coraz większe znaczenie mają też zmiany w taborze. Przewoźnicy wprowadzają pojazdy o niższej emisji spalin lub z napędem alternatywnym, co wiąże się zarówno z kosztami, jak i z dostępem do stref ograniczonej emisji w miastach.

Nowocześniejszy tabor i przestrzeganie zasad odpoczynku zmniejszają ryzyko awarii oraz wypadków.

Jak prawo transportowe wpływa na ochronę środowiska?

Ochrona środowiska coraz silniej wpływa na unijne przepisy o transporcie. Unia dąży do ograniczenia emisji z transportu drogowego zarówno przez normy dla nowych pojazdów, jak i przez zasady opłat drogowych czy strefy ograniczonej emisji w miastach.

• Normy emisji spalin EURO: określają maksymalne dopuszczalne emisje zanieczyszczeń przez nowe pojazdy silnikowe i wpływają na możliwość wjazdu do części stref ograniczonej emisji.
• Napędy alternatywne: Unia wspiera rozwój pojazdów elektrycznych i innych napędów alternatywnych, które zmniejszają wpływ transportu na środowisko.
• Systemy zarządzania flotą: lepsze planowanie tras i monitorowanie zużycia paliwa ograniczają koszty i emisję.

Dlaczego zgodność z unijnymi przepisami prawa transportowego jest tak ważna?

Przestrzeganie unijnych przepisów jest ważne przede wszystkim dlatego, że ich naruszenia podlegają karom. W Polsce za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego przewoźnikowi grozi kara pieniężna od 50 do 12 000 zł za każde naruszenie (art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym), a poważne naruszenia mogą wpłynąć na ocenę dobrej reputacji przewoźnika.

Zgodność z przepisami ma też znaczenie w relacjach z kontrahentami, którzy coraz częściej wymagają od przewoźników potwierdzenia uprawnień, ubezpieczeń i przestrzegania zasad socjalnych.

Znajomość aktualnych przepisów pozwala zaplanować przewozy tak, aby uniknąć kar i sporów, a także szybciej reagować na zmiany wprowadzane w ramach unijnej polityki transportowej.

Podsumowanie

Przestrzeganie przepisów prawa transportowego jest podstawą legalnego i bezpiecznego prowadzenia działalności przewozowej. Zakres spraw, w których kancelaria pomaga przewoźnikom i spedytorom, opisuje strona prawo transportowe. W razie pytań zachęcamy do kontaktu z Kancelarią Adwokacką Adwokat Andrzej Milewski.

Przeczytaj także: Jakie są najczęstsze błędy przewoźników w kontekście prawa transportowego?

Najpopularniejsze pytania i odpowiedzi