Powierzając sprawę adwokatowi, zyskujesz ochronę, którą zapewnia ustawa: tajemnicę zawodową nieograniczoną w czasie, obowiązkowe ubezpieczenie OC z minimalną sumą gwarancyjną 50 000 euro na jedno zdarzenie oraz odpowiedzialność dyscyplinarną adwokata przed sądem samorządu. Do tego dochodzą zasady etyki, które nakazują m.in. informować klienta o biegu sprawy i o wysokości honorarium.
Kim jest adwokat i co może zrobić w Twojej sprawie?
Adwokat to osoba wpisana na listę adwokatów prowadzoną przez okręgową radę adwokacką, a tytuł zawodowy „adwokat” podlega ochronie prawnej (art. 1 ust. 4 i art. 49 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze). Zawód polega na świadczeniu pomocy prawnej: udzielaniu porad, sporządzaniu opinii, opracowywaniu projektów aktów prawnych i występowaniu przed sądami i urzędami (art. 4 ust. 1).
Niektóre role są zastrzeżone dla adwokatów i radców prawnych. Obrońcą w sprawie karnej może być wyłącznie osoba uprawniona do obrony według przepisów o ustroju adwokatury lub ustawy o radcach prawnych (art. 82 Kodeksu postępowania karnego), a przed Sądem Najwyższym w sprawach cywilnych obowiązuje zastępstwo przez adwokata lub radcę (art. 871 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego).
To, kiedy pomoc adwokata jest szczególnie potrzebna, opisujemy w osobnym wpisie: kiedy warto skorzystać z pomocy adwokata. Tutaj skupiamy się na tym, jakie zabezpieczenia daje sam status adwokata.
Co obejmuje tajemnica adwokacka?
Adwokat jest obowiązany zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej (art. 6 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze). Obowiązek ten nie jest ograniczony w czasie, więc trwa także po zakończeniu sprawy (art. 6 ust. 2).
Ochrona sięga dalej niż sama rozmowa. Kodeks Etyki Adwokackiej obejmuje tajemnicą materiały w aktach adwokackich oraz wszystkie wiadomości, notatki i dokumenty dotyczące sprawy, niezależnie od miejsca, w którym się znajdują (§ 19 ust. 2 i 3 Kodeksu Etyki Adwokackiej). Adwokat musi też zabezpieczać dane przechowywane elektronicznie (§ 19 ust. 5).
Tajemnicę chronią również przepisy procesowe:
- nie wolno przesłuchiwać jako świadka obrońcy ani adwokata co do faktów, o których dowiedział się, udzielając porady prawnej lub prowadząc sprawę (art. 178 pkt 1 Kodeksu postępowania karnego);
- w procesie cywilnym świadek może odmówić odpowiedzi na pytanie, jeżeli zeznanie byłoby połączone z pogwałceniem istotnej tajemnicy zawodowej (art. 261 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego);
- adwokata nie można zwolnić z tajemnicy co do faktów, o których dowiedział się, udzielając pomocy prawnej lub prowadząc sprawę (art. 6 ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze).
Wyjątek dotyczy informacji udostępnianych na podstawie przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, w zakresie tymi przepisami określonym (art. 6 ust. 4).
Jak działa obowiązkowe ubezpieczenie OC adwokata?
Każdy adwokat wykonujący zawód podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności zawodowych (art. 8a ust. 1 i 2 ustawy Prawo o adwokaturze). Spełnienie tego obowiązku kontroluje okręgowa rada adwokacka na podstawie polisy (art. 8a ust. 3).
Minimalna suma gwarancyjna wynosi równowartość 50 000 euro w odniesieniu do jednego zdarzenia (§ 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej adwokatów). Obowiązek ubezpieczenia powstaje najpóźniej w dniu poprzedzającym rozpoczęcie wykonywania zawodu (§ 3), a zakład ubezpieczeń nie może umownie ograniczyć wypłaty odszkodowań w zakresie ubezpieczenia (§ 2 ust. 3).
Ubezpieczenie dotyczy szkody wyrządzonej działaniem lub zaniechaniem adwokata, na przykład niewniesienia pisma w terminie. Nie jest to ubezpieczenie wyniku sprawy: przegrana sama w sobie nie oznacza, że adwokat wyrządził szkodę. Adwokat może informować o wysokości swojego ubezpieczenia (§ 23b ust. 1 Kodeksu Etyki Adwokackiej), więc o polisę możesz zapytać przed podpisaniem umowy.
Za co adwokat odpowiada dyscyplinarnie?
Adwokat odpowiada dyscyplinarnie za postępowanie sprzeczne z prawem, zasadami etyki lub godnością zawodu, za naruszenie obowiązków zawodowych oraz za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC (art. 80 ustawy Prawo o adwokaturze). Sprawy rozpoznaje sąd dyscyplinarny izby adwokackiej, do której należy adwokat (art. 92 ust. 1).
Osoba, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone postępowaniem adwokata, jest stroną postępowania jako pokrzywdzony (art. 93 ust. 1 i 4), a oskarżycielem jest rzecznik dyscyplinarny izby (art. 93 ust. 2). Postępowania nie można wszcząć, jeżeli od przewinienia minęły trzy lata (art. 88 ust. 1).
Sąd dyscyplinarny może orzec upomnienie, naganę, karę pieniężną, zawieszenie w czynnościach zawodowych na czas od trzech miesięcy do pięciu lat albo wydalenie z adwokatury (art. 81 ust. 1). Adwokat zawieszony nie może w tym czasie wykonywać zawodu (art. 4b ust. 1 pkt 5).
Jakie inne obowiązki wobec klienta ma adwokat?
Kodeks Etyki Adwokackiej wiąże każdego adwokata i nakłada konkretne obowiązki wobec klienta:
- nie może reprezentować klientów o sprzecznych interesach, nawet za ich zgodą (§ 46);
- czuwa nad biegiem sprawy i informuje klienta o jej postępach i wyniku (§ 49);
- informuje o wysokości honorarium lub sposobie jego wyliczenia i nie może uzależnić całego honorarium wyłącznie od wyniku sprawy (§ 50 ust. 2 i 3);
- na żądanie niezwłocznie udostępnia klientowi dokumenty i pisma, niezależnie od rozliczeń (§ 53 i § 54);
- doradza ugodowe zakończenie sprawy, gdy jest to uzasadnione interesem klienta (§ 44);
- nie może świadomie podawać nieprawdziwych informacji (§ 11).
Jak te zasady przekładają się na zapisy umowy, opisujemy we wpisie co powinna zawierać umowa z adwokatem.
Zestawienie: co chroni klienta adwokata
| Zabezpieczenie | Co oznacza dla klienta | Podstawa |
|---|---|---|
| Tajemnica zawodowa | Informacje i dokumenty ze sprawy pozostają poufne, także po jej zakończeniu | art. 6 Prawa o adwokaturze, § 19 KEA |
| Zakaz przesłuchania obrońcy | Obrońca nie zezna przeciwko Tobie o tym, co usłyszał przy poradzie lub prowadzeniu sprawy | art. 178 pkt 1 KPK |
| Ubezpieczenie OC | Szkoda wyrządzona błędem adwokata jest objęta polisą, minimum 50 000 euro na zdarzenie | art. 8a Prawa o adwokaturze, § 4 rozporządzenia MF |
| Odpowiedzialność dyscyplinarna | Naruszenie zasad może skończyć się karą, a pokrzywdzony jest stroną postępowania | art. 80, 81 i 93 Prawa o adwokaturze |
| Jawny status | Wpis na listę adwokatów można sprawdzić publicznie | art. 49 ust. 1 i art. 58a ust. 2 Prawa o adwokaturze |
Status konkretnego adwokata sprawdzisz w Krajowym Rejestrze Adwokatów; krok po kroku piszemy o tym we wpisie jak sprawdzić adwokata przed powierzeniem mu sprawy. Adw. Andrzej Milewski jest wpisany na listę adwokatów Izby Adwokackiej w Białymstoku pod numerem BIA/ADW/967. Jeśli chcesz omówić swoją sprawę, zapraszamy do Kancelarii Adwokackiej Adwokat Andrzej Milewski w Białymstoku lub do filii w Grajewie.
Przeczytaj także: Jakie błędy popełniają klienci przy wyborze kancelarii adwokackiej?
Najczęściej zadawane pytania
Czy adwokat może komuś ujawnić to, co mu powiedziałem?
Nie, adwokat jest obowiązany zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej (art. 6 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze). Wyjątek dotyczy informacji udostępnianych na podstawie przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, w zakresie określonym tymi przepisami.
Czy tajemnica adwokacka obowiązuje po zakończeniu sprawy?
Tak, obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej nie może być ograniczony w czasie (art. 6 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze), więc trwa także po zakończeniu współpracy. Dotyczy również dokumentów i notatek ze sprawy, niezależnie od tego, gdzie się znajdują (§ 19 ust. 3 Kodeksu Etyki Adwokackiej).
Czy adwokata można przesłuchać jako świadka w mojej sprawie karnej?
Nie wolno przesłuchiwać jako świadka obrońcy ani adwokata co do faktów, o których dowiedział się, udzielając porady prawnej lub prowadząc sprawę (art. 178 pkt 1 Kodeksu postępowania karnego). Przepis nie przewiduje od tego zakazu żadnych wyjątków.
Jaka jest minimalna suma ubezpieczenia OC adwokata?
Minimalna suma gwarancyjna wynosi równowartość 50 000 euro w odniesieniu do jednego zdarzenia (§ 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 grudnia 2003 r.). Adwokat może mieć wyższą sumę ubezpieczenia i wolno mu o niej informować (§ 23b ust. 1 Kodeksu Etyki Adwokackiej).
Czy ubezpieczenie OC adwokata pokrywa przegraną sprawę?
Nie, ubezpieczenie obejmuje szkody wyrządzone działaniem lub zaniechaniem adwokata przy wykonywaniu czynności zawodowych (§ 2 ust. 1 rozporządzenia), a nie sam niekorzystny wyrok. Przykładem szkody może być uchybienie terminowi, przez które środek zaskarżenia nie został rozpoznany.
Gdzie zgłosić zastrzeżenia do postępowania adwokata?
Zastrzeżenia można zgłosić rzecznikowi dyscyplinarnemu izby adwokackiej, do której należy adwokat, bo to rzecznik jest oskarżycielem przed sądem dyscyplinarnym izby (art. 93 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze). Osoba bezpośrednio pokrzywdzona jest stroną postępowania, a dane kontaktowe rzecznika podają strony internetowe izb adwokackich.
Jakie kary może orzec sąd dyscyplinarny wobec adwokata?
Sąd dyscyplinarny może orzec upomnienie, naganę, karę pieniężną, zawieszenie w czynnościach zawodowych od trzech miesięcy do pięciu lat albo wydalenie z adwokatury (art. 81 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze). Może też nałożyć obowiązek przeproszenia pokrzywdzonego (art. 81 ust. 3a).