Z pomocy adwokata warto skorzystać przede wszystkim wtedy, gdy biegnie termin, którego nie da się łatwo odzyskać: po otrzymaniu nakazu zapłaty lub pozwu, po wyroku, przy wezwaniu na przesłuchanie albo zatrzymaniu, po decyzji urzędu, wypowiedzeniu umowy o pracę czy śmierci bliskiej osoby. Wiele terminów wynosi od 7 dni do 6 miesięcy.
Kiedy pomoc adwokata przydaje się jeszcze przed sporem?
Najmniej kosztuje ten błąd, którego udało się uniknąć. Pomoc adwokata ma sens już przy podpisywaniu ważnej umowy: najmu lokalu, umowy z wykonawcą czy porozumienia z bankiem, gdy można jeszcze zmienić terminy, kary umowne i zasady odstąpienia.
Przy nieruchomościach umowę przenoszącą własność zawiera się w formie aktu notarialnego (art. 158 Kodeksu cywilnego), ale umowę przedwstępną, zadatek czy rozliczenia między współwłaścicielami warto wcześniej przeanalizować z adwokatem.
Drugi moment to chwila, gdy spór dopiero się rysuje: kontrahent nie płaci, sąsiad narusza granicę działki, rodzina nie może się porozumieć w sprawie majątku. Pamiętaj, że roszczenia się przedawniają. Podstawowy termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe i roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej trzy lata, przy czym koniec terminu przypada zwykle na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 118 Kodeksu cywilnego).
Co zrobić po otrzymaniu pisma z sądu w sprawie cywilnej?
Po otrzymaniu pisma z sądu zapisz datę odbioru i od razu sprawdź, czego dotyczy, bo od tej daty biegną terminy. Najczęstsze sytuacje wyglądają tak:
- Nakaz zapłaty. Na sprzeciw od nakazu wydanego w postępowaniu upominawczym masz dwa tygodnie od doręczenia, a na zarzuty od nakazu wydanego w postępowaniu nakazowym miesiąc, jeśli doręczenie nastąpiło w Polsce (art. 4802 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego). Niezaskarżony nakaz ma skutki prawomocnego wyroku.
- Pozew. Sąd wzywa do złożenia odpowiedzi na pozew w terminie nie krótszym niż dwa tygodnie (art. 2051 § 1 KPC). Brak odpowiedzi może skończyć się wyrokiem zaocznym (art. 339 § 1 KPC).
- Wyrok zaoczny. Sprzeciw wnosi się w ciągu dwóch tygodni od doręczenia wyroku (art. 344 § 1 KPC).
- Wyrok po rozprawie. Wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem składa się w terminie tygodnia od ogłoszenia (art. 328 § 1 KPC), a apelację w terminie dwóch tygodni od doręczenia wyroku z uzasadnieniem (art. 369 § 1 KPC).
Uchybiony termin można przywrócić tylko wtedy, gdy strona nie dokonała czynności bez swojej winy (art. 168 § 1 KPC). Czy w takiej sprawie adwokat jest w ogóle obowiązkowy, wyjaśniamy we wpisie czy adwokat jest zawsze konieczny w sprawach sądowych.
Kiedy pilnie skontaktować się z adwokatem w sprawie karnej?
W sprawie karnej pomoc adwokata jest najbardziej potrzebna na samym początku, czyli przed pierwszym przesłuchaniem. Pierwsze wyjaśnienia trafiają do akt i mogą wpływać na przebieg całego postępowania.
Kilka uprawnień, o których warto wiedzieć:
- podejrzany może żądać przesłuchania z udziałem ustanowionego obrońcy (art. 301 Kodeksu postępowania karnego);
- oskarżony może odmówić składania wyjaśnień albo odpowiedzi na poszczególne pytania bez podania powodów (art. 175 § 1 KPK);
- zatrzymanemu na jego żądanie należy niezwłocznie umożliwić kontakt i bezpośrednią rozmowę z adwokatem lub radcą prawnym (art. 245 § 1 KPK).
Terminy w procesie karnym są krótkie. Zażalenie na postanowienie wnosi się w terminie 7 dni (art. 460 KPK), sprzeciw od wyroku nakazowego w terminie zawitym 7 dni od doręczenia (art. 506 § 1 KPK), a wniosek o uzasadnienie wyroku w terminie zawitym 7 dni od ogłoszenia (art. 422 § 1 KPK). W niektórych sytuacjach obrońca jest obowiązkowy; opisujemy je we wpisie kiedy obrońca w sprawie karnej jest obowiązkowy.
Z pomocy adwokata może skorzystać także pokrzywdzony, na przykład przy zaskarżaniu umorzenia czy dochodzeniu naprawienia szkody; może on ustanowić pełnomocnika, którym może być adwokat (art. 87 § 1 i art. 88 § 1 KPK).
Decyzja urzędu, wypowiedzenie, spadek: terminy poza procesem
Nie tylko sąd wyznacza terminy. Od decyzji administracyjnej odwołanie wnosi się w ciągu 14 dni od jej doręczenia (art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego), chyba że przepis szczególny przewiduje inny termin. Skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego składa się w terminie 30 dni od doręczenia rozstrzygnięcia (art. 53 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Pracownik, który otrzymał wypowiedzenie umowy o pracę, ma 21 dni na odwołanie do sądu pracy od dnia doręczenia pisma (art. 264 § 1 Kodeksu pracy). Ten sam termin dotyczy żądania przywrócenia do pracy lub odszkodowania po rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia (art. 264 § 2).
Po śmierci bliskiej osoby spadkobierca ma sześć miesięcy na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, licząc od dnia, w którym dowiedział się o tytule swego powołania (art. 1015 § 1 Kodeksu cywilnego). Jeżeli tego nie zrobi, przyjmuje spadek z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2), a możliwość odrzucenia spadku z długami przepada.
Terminy, których nie wolno przegapić
| Sytuacja | Termin | Przepis |
|---|---|---|
| Nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym | 2 tygodnie od doręczenia | art. 4802 § 2 pkt 1 KPC |
| Nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym | 1 miesiąc od doręczenia | art. 4802 § 2 pkt 3 KPC |
| Wyrok zaoczny (sprzeciw) | 2 tygodnie od doręczenia | art. 344 § 1 KPC |
| Apelacja w sprawie cywilnej | tydzień na wniosek o uzasadnienie, potem 2 tygodnie | art. 328 § 1, art. 369 § 1 KPC |
| Wyrok nakazowy w sprawie karnej (sprzeciw) | 7 dni od doręczenia | art. 506 § 1 KPK |
| Zażalenie na postanowienie w sprawie karnej | 7 dni od ogłoszenia lub doręczenia | art. 460 KPK |
| Odwołanie od decyzji administracyjnej | 14 dni od doręczenia | art. 129 § 2 KPA |
| Odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę | 21 dni od doręczenia | art. 264 § 1 KP |
| Przyjęcie lub odrzucenie spadku | 6 miesięcy od dowiedzenia się o powołaniu | art. 1015 § 1 KC |
Co zrobić, gdy nie stać Cię na adwokata?
Brak pieniędzy nie zamyka drogi do pomocy prawnej. W sprawie cywilnej osoba fizyczna może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu, jeżeli złoży oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść kosztów jego wynagrodzenia bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 117 § 2 KPC). Sąd uwzględni wniosek, jeżeli uzna udział pełnomocnika za potrzebny (art. 117 § 5 KPC).
W sprawie karnej oskarżony, który nie ma obrońcy z wyboru, może żądać wyznaczenia obrońcy z urzędu, jeżeli należycie wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny (art. 78 § 1 KPK).
O tym, jakie zabezpieczenia daje klientowi sam status adwokata, piszemy we wpisie tajemnica zawodowa, ubezpieczenie OC i odpowiedzialność dyscyplinarna adwokata, a listę dokumentów na pierwsze spotkanie znajdziesz w poradniku jakie dokumenty przygotować na pierwsze spotkanie w kancelarii. Jeśli termin w Twojej sprawie już biegnie, skontaktuj się z Kancelarią Adwokacką Adwokat Andrzej Milewski.
Przeczytaj także: Kiedy adwokat może reprezentować cię w sądzie?
Najczęściej zadawane pytania
Ile mam czasu na reakcję po otrzymaniu nakazu zapłaty?
Przy doręczeniu w Polsce masz dwa tygodnie na sprzeciw od nakazu wydanego w postępowaniu upominawczym i miesiąc na zarzuty w postępowaniu nakazowym (art. 480² § 2 Kodeksu postępowania cywilnego). Rodzaj postępowania jest wskazany na samym nakazie, a nakaz niezaskarżony w terminie ma skutki prawomocnego wyroku.
Czy po wezwaniu na przesłuchanie w charakterze podejrzanego warto zadzwonić do adwokata?
Tak, bo podejrzany może żądać przesłuchania z udziałem ustanowionego obrońcy (art. 301 Kodeksu postępowania karnego), a obrońca może pomóc zdecydować, czy i w jakim zakresie składać wyjaśnienia. Prawo do odmowy wyjaśnień lub odpowiedzi na pytania wynika z art. 175 § 1 KPK.
Co się stanie, jeśli nie złożę oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie?
Po upływie sześciu miesięcy od dowiedzenia się o tytule powołania spadek uważa się za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 Kodeksu cywilnego). Odpowiadasz wtedy za długi spadkowe do wartości odziedziczonego majątku, ale nie możesz już spadku odrzucić.
Ile mam czasu na odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę?
Odwołanie od wypowiedzenia wnosi się do sądu pracy w ciągu 21 dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę (art. 264 § 1 Kodeksu pracy). Jeżeli pracownik uchybi terminowi bez swojej winy, sąd na jego wniosek może przywrócić termin (art. 265 § 1).
Czy mogę dostać adwokata z urzędu w sprawie cywilnej?
Tak, osoba fizyczna może złożyć wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu wraz z oświadczeniem, że nie jest w stanie ponieść kosztów jego wynagrodzenia bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 117 § 2 KPC). Wniosek składa się w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy, albo w sądzie rejonowym miejsca zamieszkania (art. 117 § 4).
Kiedy przedawnia się roszczenie o zapłatę?
Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe i związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej trzy lata (art. 118 Kodeksu cywilnego). Koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin jest krótszy niż dwa lata.