Grupa cudzoziemców z flagami różnych państw omawia legalizację pracy cudzoziemców

Legalizacja pracy cudzoziemca krok po kroku (zasady od 1 czerwca 2025 r.)

Legalizacja pracy cudzoziemca od 1 czerwca 2025 r. przebiega według ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom. Pracodawca sprawdza, czy zgoda jest w ogóle potrzebna, wybiera jej formę (oświadczenie, zezwolenie na pracę albo zezwolenie na pobyt czasowy i pracę), składa wniosek elektronicznie, a przed dopuszczeniem do pracy zawiera z cudzoziemcem pisemną umowę.

Krok 1: czy cudzoziemiec potrzebuje zezwolenia na pracę?

Nie każdy cudzoziemiec potrzebuje zezwolenia na pracę. Ustawa z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium RP (Dz.U. 2025 poz. 621) nie dotyczy obywateli Unii Europejskiej i państw EFTA należących do EOG, a art. 3 ustawy wymienia osoby ze swobodnym dostępem do rynku pracy.

Bez zezwolenia i bez oświadczenia mogą pracować w szczególności:

  • osoby z zezwoleniem na pobyt stały albo na pobyt rezydenta długoterminowego UE,
  • osoby ze statusem uchodźcy, ochroną uzupełniającą, zgodą na pobyt ze względów humanitarnych lub zgodą na pobyt tolerowany,
  • osoby korzystające z ochrony czasowej (w praktyce głównie obywatele Ukrainy), przy czym pracodawca powiadamia powiatowy urząd pracy w ciągu 7 dni od rozpoczęcia pracy (art. 5a ustawy),
  • członkowie rodziny obywatela polskiego, którzy przebywają z nim w Polsce,
  • przy legalnym pobycie: posiadacze ważnej Karty Polaka i absolwenci polskich uczelni (art. 3 ust. 5 ustawy).

Pozostałe wyjątki omawia wpis czy legalizacja pracy jest konieczna dla wszystkich obywateli spoza UE.

Krok 2: na jakiej podstawie cudzoziemiec przebywa w Polsce?

Zezwolenie na pracę lub oświadczenie uprawnia do pracy tylko razem z odpowiednią podstawą pobytu. Według art. 3 ust. 3 ustawy może to być m.in. wiza wydana we właściwym celu, zezwolenie na pobyt czasowy, dokument pobytowy innego państwa Schengen albo pobyt w ramach ruchu bezwizowego.

Ruch bezwizowy ma wyjątki. Od 22 sierpnia 2026 r. obywatele Gruzji, Kolumbii i Wenezueli, którzy mają zezwolenie na pracę, nie mogą pracować w czasie pobytu bezwizowego (rozporządzenie z 31 lipca 2026 r.).

Krok 3: którą formę legalizacji pracy wybrać?

Wybór zależy od obywatelstwa, rodzaju pracy i tego, kto składa wniosek (stan prawny na październik 2026 r.).

Forma Kto składa i do kogo Dla kogo Najdłuższy okres Opłata
Oświadczenie o powierzeniu pracy cudzoziemcowi pracodawca, do starosty (powiatowy urząd pracy) obywatele Armenii, Białorusi, Mołdawii i Ukrainy 24 miesiące 400 zł
Zezwolenie na pracę na rzecz polskiego podmiotu pracodawca, do wojewody właściwego dla siedziby pracodawcy cudzoziemcy spoza UE bez swobodnego dostępu do rynku pracy 3 lata 200 zł (praca do 3 miesięcy) albo 400 zł
Zezwolenie na pracę sezonową pracodawca, do starosty praca w działalnościach sezonowych wskazanych w rozporządzeniu 9 miesięcy w roku kalendarzowym 100 zł
Zezwolenie na pobyt czasowy i pracę cudzoziemiec (z załącznikiem pracodawcy), do wojewody właściwego dla miejsca pobytu cudzoziemcy, którzy chcą połączyć pobyt i pracę w jednej decyzji 3 lata 440 zł opłaty skarbowej

Odrębne zezwolenia dotyczą członków zarządu i prokurentów oraz pracowników delegowanych przez firmę zagraniczną (opłata 800 zł).

Krok 4: czy spełnione są warunki wydania zezwolenia?

Wojewoda wydaje zezwolenie na pracę, gdy wynagrodzenie cudzoziemca nie jest niższe od minimalnego wynagrodzenia ani od płacy pracowników na porównywalnym stanowisku, a wymiar czasu pracy wynosi od 1/4 etatu do pełnego etatu (art. 30 ustawy).

Dawnego testu rynku pracy nie ma. Starosta może za to ustalić listę zawodów, w których odmawia się zezwoleń z powodu sytuacji na lokalnym rynku pracy, a wojewoda ją zatwierdza (art. 31). Od 11 marca 2026 r. listy nie stosuje się do obywateli Turcji.

O odmowie mogą przesądzić także okoliczności po stronie firmy. Art. 13 ustawy wymienia m.in.:

  • zaległości w składkach na ubezpieczenia społeczne lub w podatkach,
  • brak środków na pokrycie zobowiązań wobec cudzoziemca,
  • zawieszoną działalność, likwidację albo brak działalności uzasadniającej zatrudnienie,
  • ponowne ukaranie za nielegalne powierzenie pracy w ciągu 2 lat od wcześniejszego ukarania,
  • dzień rozpoczęcia pracy przypadający później niż 12 miesięcy od złożenia wniosku.

Krok 5: jak złożyć wniosek i ile to kosztuje?

Od 1 czerwca 2025 r. wniosek o zezwolenie na pracę i oświadczenie składa się wyłącznie elektronicznie, przez portal praca.gov.pl. Wniosek złożony w inny sposób pozostawia się bez rozpoznania (art. 8 ust. 2 i 3 ustawy).

Do wniosku dołącza się m.in. skan wszystkich wypełnionych stron paszportu, dowód opłaty i oświadczenie pracodawcy podpisane nie wcześniej niż 30 dni przed złożeniem wniosku. Szczegóły opisuje wpis jakie dokumenty są potrzebne do legalizacji pracy cudzoziemców.

Od 1 grudnia 2025 r. opłata wynosi 200 zł przy pracy do 3 miesięcy, 400 zł przy pracy dłuższej i 400 zł za oświadczenie (rozporządzenie w sprawie wysokości opłat). Opłata co do zasady nie podlega zwrotowi.

Krok 6: ile czeka się na decyzję albo wpis oświadczenia?

Starosta wpisuje oświadczenie do ewidencji w ciągu 7 dni roboczych, a gdy sprawa wymaga postępowania wyjaśniającego, w ciągu 30 dni (art. 66 ustawy). Przy zezwoleniu na pracę ustawa nie określa osobnego terminu, więc stosuje się art. 35 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego: miesiąc, a w sprawie szczególnie skomplikowanej dwa miesiące.

Ponaglenie z art. 37 KPA w tych sprawach nie przysługuje (art. 7 ust. 4 ustawy). Więcej o terminach w artykule ile trwa legalizacja pracy cudzoziemców.

Krok 7: co zrobić przed pierwszym dniem pracy?

Samo zezwolenie nie wystarcza do legalnego zatrudnienia. Przed dopuszczeniem cudzoziemca do pracy pracodawca powinien:

  • zawrzeć z nim umowę w formie pisemnej (art. 5 ust. 1), a gdy cudzoziemiec nie zna polskiego, dać mu treść umowy w zrozumiałej wersji,
  • przekazać organowi umowę lub jej kopię w języku polskim przez system teleinformatyczny (art. 17 ust. 1 pkt 2, a przy oświadczeniu art. 68 ust. 1 pkt 2),
  • zażądać ważnego dokumentu pobytowego i przechowywać jego kopię przez cały okres pracy (art. 4 ust. 2 i 4),
  • poinformować cudzoziemca na piśmie o prawie wstępowania do związków zawodowych (art. 5 ust. 4),
  • zgłosić cudzoziemca do ubezpieczeń społecznych, jeżeli wynika to z przepisów.

Powierzenie pracy bez pisemnej umowy jest nielegalnym powierzeniem pracy (art. 2 pkt 2 lit. f ustawy).

Krok 8: jakie obowiązki trwają w czasie zatrudnienia?

Przy oświadczeniu pracodawca informuje starostę o podjęciu pracy w ciągu 7 dni od jej rozpoczęcia, a o niepodjęciu pracy w ciągu 14 dni od daty wskazanej w ewidencji (art. 70 ustawy).

Przy zezwoleniu na pracę powiadamia wojewodę w ciągu 7 dni, gdy cudzoziemiec nie podjął pracy w ciągu 2 miesięcy, przerwał ją na ponad 2 miesiące albo zakończył ją wcześniej niż 2 miesiące przed upływem ważności zezwolenia (art. 19 i 20).

Jeżeli wniosek o kolejne zezwolenie złożono w okresie ważności obecnego, praca na dotychczasowych warunkach pozostaje legalna do dnia, w którym nowa decyzja stanie się ostateczna (art. 21). Zmiany warunków zatrudnienia omawia wpis o formalnościach przy zmianie stanowiska lub etatu.

Zakres spraw cudzoziemców i pracodawców, które prowadzi kancelaria, opisuje strona legalizacja pracy i pobytu cudzoziemców. Spotkanie w sprawie zatrudnienia cudzoziemca można umówić przez stronę kontakt; kancelaria adwokacka z filią w Grajewie przyjmuje także w siedzibie w Białymstoku.

Najczęstsze pytania: legalizacja pracy cudzoziemca krok po kroku

Czy wniosek o zezwolenie na pracę można złożyć na papierze?

Nie, od 1 czerwca 2025 r. wniosek o zezwolenie na pracę i oświadczenie o powierzeniu pracy składa się wyłącznie przez portal praca.gov.pl. Wniosek złożony w inny sposób pozostawia się bez rozpoznania (art. 8 ust. 3 ustawy z 20 marca 2025 r.).

Kto składa wniosek o zezwolenie na pracę: pracodawca czy cudzoziemiec?

Wniosek o zezwolenie na pracę składa podmiot powierzający pracę i tylko on jest stroną postępowania (art. 8 ust. 1 i art. 12 ustawy). Inaczej jest przy zezwoleniu na pobyt czasowy i pracę: wniosek składa cudzoziemiec, a pracodawca wypełnia do niego załącznik.

Obywatele jakich państw mogą pracować na podstawie oświadczenia?

Od 1 grudnia 2025 r. oświadczenie o powierzeniu pracy może dotyczyć obywateli Armenii, Białorusi, Mołdawii i Ukrainy. Obywatele Gruzji mogą pracować na oświadczeniach wpisanych do ewidencji przed tą datą do końca ich ważności. Jedno oświadczenie obejmuje pracę przez najwyżej 24 miesiące.

Czy cudzoziemiec może zacząć pracę przed podpisaniem umowy?

Nie, umowę w formie pisemnej trzeba zawrzeć przed dopuszczeniem cudzoziemca do pracy (art. 5 ust. 1 ustawy). Praca bez pisemnej umowy to nielegalne powierzenie pracy, za które pracodawcy grozi grzywna od 3000 zł do 50 000 zł.

Czy nadal obowiązuje test rynku pracy?

Nie, ustawa obowiązująca od 1 czerwca 2025 r. nie przewiduje informacji starosty o lokalnym rynku pracy. Zamiast tego starosta może określić listę zawodów, w których odmawia się zezwoleń, a wojewoda ją zatwierdza (art. 31). Listę sprawdza się według głównego miejsca wykonywania pracy przez cudzoziemca.

Czy obywatel Ukrainy potrzebuje zezwolenia na pracę?

Obywatel Ukrainy korzystający w Polsce z ochrony czasowej nie potrzebuje zezwolenia, ale pracodawca w ciągu 7 dni od rozpoczęcia pracy powiadamia o niej powiatowy urząd pracy (art. 3 ust. 1 pkt 12 i art. 5a ustawy). Przez 3 lata od 5 marca 2026 r. te same zasady stosuje się do obywateli Ukrainy przebywających w Polsce legalnie bez ochrony czasowej. (art. 41 ustawy z 23 stycznia 2026 r.).

Na jak długo wydaje się zezwolenie na pracę?

Zezwolenie na pracę wydaje się na czas określony, nie dłuższy niż 3 lata (art. 15 ustawy). Na najwyżej rok wydaje się je m.in. wtedy, gdy pracodawca prowadzi działalność krócej niż rok albo praca nie przekracza połowy etatu lub 20 godzin tygodniowo (art. 34).

keyboard_arrow_up