Skutki prawne za brak legalizacji pracy cudzoziemców
Pracodawca, który zatrudnia cudzoziemca bez wymaganego zezwolenia lub oświadczenia, odpowiada za nielegalne powierzenie pracy. Od 1 czerwca 2025 r. zasady legalizacji pracy cudzoziemców i kary określa ustawa z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom (Dz.U. 2025 poz. 621). Grozi za to grzywna od 3000 zł do 50 000 zł, nie mniej niż 3000 zł za każdego cudzoziemca (art. 84 ust. 1 i 13).
Konsekwencje finansowe za nieprawidłową legalizację pracy cudzoziemców
Uchybienia przy legalizacji pracy cudzoziemców obejmują nie tylko brak zezwolenia. Nielegalne jest też powierzenie pracy bez pisemnej umowy albo na innych warunkach niż w zezwoleniu (art. 2 pkt 2). Grzywny orzeka się w trybie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia:
- od 1000 zł do 3000 zł za nieprzekazanie organowi umowy z cudzoziemcem przed rozpoczęciem pracy,
- nie mniej niż 500 zł za brak powiadomienia wojewody o niepodjęciu, przerwaniu lub wcześniejszym zakończeniu pracy,
- od 500 zł do 5000 zł za brak powiadomienia starosty o podjęciu lub niepodjęciu pracy na podstawie oświadczenia.
Pracodawca musi też wypłacić zaległe wynagrodzenie (art. 17 ust. 5). Gdy cudzoziemiec przebywający nielegalnie dochodzi zaległego wynagrodzenia, domniemywa się, że stosunek pracy trwał 3 miesiące (ustawa z 15 czerwca 2012 r., art. 4).
Ta sama ustawa przewiduje odpowiedzialność karną, m.in. za zatrudnianie w tym samym czasie wielu cudzoziemców przebywających nielegalnie (art. 9). Sąd może wtedy orzec zakaz dostępu do określonych środków publicznych na okres od roku do 5 lat i nakazać zwrot równowartości takich środków otrzymanych w ciągu 12 miesięcy przed wyrokiem (art. 12).
Brak legalizacji pracy cudzoziemców i jego wpływ na kolejne wnioski firmy
Ukaranie wpływa na późniejsze sprawy firmy. Wojewoda odmawia zezwolenia na pracę, gdy pracodawca został ponownie ukarany za nielegalne powierzenie pracy w ciągu 2 lat od wcześniejszego ukarania (art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. d). Podobna przesłanka dotyczy zezwoleń na pobyt czasowy i pracę oraz oświadczeń.
Odmowa grozi także firmie, która w ciągu 24 miesięcy przed wnioskiem utrudniała kontrolę legalności zatrudnienia (art. 13 ust. 1 pkt 11). Kontrole w tym zakresie prowadzą m.in. Państwowa Inspekcja Pracy i Straż Graniczna.
Jak legalizacja pracy cudzoziemców wpływa na bezpieczeństwo firmy?
Ryzyko można ograniczyć przez proste procedury kadrowe. Pracodawca nie podlega karze za zatrudnienie osoby bez ważnego dokumentu pobytowego, jeżeli przed rozpoczęciem pracy zażądał tego dokumentu, przechowuje jego kopię i zgłosił cudzoziemca do ubezpieczeń społecznych (art. 85), chyba że wiedział o fałszerstwie.
Warto też pilnować terminów powiadomień i ważności zezwoleń. Kolejność formalności opisuje wpis legalizacja pracy cudzoziemca krok po kroku.
Podsumowanie
Brak legalizacji pracy cudzoziemców oznacza dla firmy grzywny, obowiązek zapłaty zaległego wynagrodzenia, a w poważniejszych przypadkach odpowiedzialność karną i trudności z kolejnymi zezwoleniami.
W sprawach zatrudniania cudzoziemców można skontaktować się z Kancelarią Adwokacką Adwokat Andrzej Milewski, która udziela porad i sporządza wnioski dla pracodawców.
Przeczytaj także: Jakie są konsekwencje braku legalizacji pobytu cudzoziemców?