Alternatywami dla upadłości konsumenckiej są przede wszystkim ugoda z wierzycielem, restrukturyzacja kredytu w banku, mediacja, konsolidacja zadłużenia, obrona przed niezasadnym roszczeniem oraz postępowanie o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli przewidziane w Prawie upadłościowym. Wybór wymaga analizy umów, wysokości i rodzaju długów, dochodów, majątku, toczących się spraw sądowych oraz egzekucji.
Upadłość konsumencka czy inne sposoby wyjścia z długów?
Upadłość konsumencka nie jest jedyną drogą dla osoby, która nie radzi sobie ze spłatą zobowiązań. Zanim podejmiesz decyzję o upadłości konsumenckiej, sprawdź, czy możesz porozumieć się z wierzycielami, zakwestionować część roszczeń albo zmienić sposób spłaty.
Czy można porozumieć się z wierzycielami bez udziału sądu?
Tak. Ugoda z wierzycielem to porozumienie określające, jak i kiedy dług zostanie spłacony. Może przewidywać raty, odroczenie płatności lub inne warunki, na które zgodzą się obie strony.
Przy kredytach i pożyczkach bankowych przepisy przewidują wniosek o restrukturyzację. Gdy kredytobiorca opóźnia się ze spłatą, bank wzywa go do zapłaty z terminem co najmniej 14 dni roboczych i informuje, że w tym czasie można złożyć wniosek o restrukturyzację zadłużenia; odmowę bank musi szczegółowo uzasadnić na piśmie (art. 75c Prawa bankowego).
Przed podpisaniem ugody trzeba ustalić pełną wysokość roszczenia, w tym odsetki i koszty dochodzenia należności, oraz skutki opóźnienia w spłacie rat. Ugoda powinna jasno wskazywać, czy po wykonaniu jej warunków wierzyciel uzna zobowiązanie za rozliczone.
Jeśli rozmowy są trudne, strony mogą skorzystać z mediacji. Mediator pomaga wypracować porozumienie, ale nie narzuca rozstrzygnięcia. Samo podjęcie negocjacji lub mediacji nie wstrzymuje jednak automatycznie działań wierzyciela.
Czy kredyt konsolidacyjny rozwiąże problem zadłużenia?
Konsolidacja polega na zastąpieniu kilku zobowiązań jednym nowym kredytem. Może ułatwić organizację spłat, lecz nie usuwa długu. Przed podpisaniem umowy trzeba porównać całkowite obciążenie, wymagane zabezpieczenia i ryzyko związane z dłuższą spłatą. Bank udzieli kredytu tylko przy pozytywnej ocenie zdolności kredytowej (art. 70 Prawa bankowego).
Jeżeli dochody nie wystarczają na bieżące potrzeby i raty, nowy kredyt może pogłębić trudności. Ostrożności wymaga zabezpieczenie zobowiązania majątkiem lub zaangażowanie poręczyciela, który może odpowiadać za cudzy dług.
Czy upadłość konsumencka jest konieczna, gdy można zawrzeć układ?
Nie zawsze. Jeśli dłużnik ma dochody pozwalające zaproponować wierzycielom wykonalny plan spłaty, warto rozważyć porozumienie pozasądowe albo postępowanie o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli (art. 49125 i nast. Prawa upadłościowego). Pozwala ono dążyć do porozumienia bez likwidacji majątku w postępowaniu upadłościowym.
To nie jest prywatna ugoda, tylko procedura sądowa. Wraz z wnioskiem dłużnik uiszcza zaliczkę na wydatki w wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw (art. 49126), a sąd uwzględnia wniosek, gdy możliwości zarobkowe dłużnika wskazują na zdolność do pokrycia kosztów oraz zawarcia i wykonania układu (art. 49125 ust. 3). Układ zawiera się najwyżej na 5 lat (art. 49133), a samo złożenie propozycji nie oznacza, że wierzyciele ją przyjmą.
Układ ma sens wtedy, gdy plan spłaty odpowiada rzeczywistym możliwościom dłużnika. Jeżeli zobowiązania są zbyt wysokie w stosunku do przewidywalnych dochodów, trzeba ocenić, czy odkładanie decyzji nie zwiększy zadłużenia. Przesłanki samej upadłości opisuje wpis o tym, jakie są przesłanki ogłoszenia upadłości konsumenckiej.
Co zrobić, gdy wierzyciel pozwał dłużnika lub wszczął egzekucję?
Otrzymanie pozwu albo nakazu zapłaty nie oznacza, że trzeba bez sprawdzenia uznać żądanie wierzyciela. Najpierw należy ustalić, skąd wynika dług, czy jego wysokość została prawidłowo wyliczona i czy istnieją podstawy do obrony, np. przedawnienie. Po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przeciwko konsumentowi (art. 117 § 21 Kodeksu cywilnego), choć w wyjątkowych przypadkach sąd może ze względów słuszności nie uwzględnić upływu terminu (art. 1171).
Na odpowiedź na pismo sądowe obowiązuje termin wskazany w pouczeniu. Niewniesienie pisma w terminie może ograniczyć możliwość zakwestionowania roszczenia.
W sporach z bankiem znaczenie może mieć też treść umowy i sposób naliczenia należności. Zakwestionowanie roszczenia wymaga oceny konkretnej umowy oraz historii spłat; nie każde zadłużenie daje podstawę do obniżenia żądanej kwoty.
Jeśli egzekucja już trwa, trzeba odróżnić spór o sam dług od zastrzeżeń do czynności komornika. Komornik wykonuje tytuł wykonawczy, a nie rozstrzyga ponownie, czy wierzyciel miał rację. Także na tym etapie można rozmawiać z wierzycielem o spłacie, lecz dalszy los egzekucji warto uzgodnić na piśmie.
Jak wybrać rozwiązanie i przygotować plan działania?
Wybór zależy od wysokości i rodzaju zobowiązań, stanu spraw sądowych, majątku oraz przewidywalnych dochodów. Inaczej wygląda sytuacja osoby, która może regularnie spłacać część długów, a inaczej kogoś, kto nie jest w stanie pokrywać nawet bieżących zobowiązań.
Przed rozmową z wierzycielami lub adwokatem warto zebrać umowy, wezwania do zapłaty, pisma z sądu i od komornika oraz potwierdzenia wpłat, a także zestawienie dochodów i niezbędnych wydatków. Pozwala to ocenić zarówno zasadność roszczeń, jak i wykonalność proponowanej spłaty.
Koszty wybranej drogi zależą od rodzaju sprawy, liczby wierzycieli i zakresu potrzebnych czynności. Jeśli chcesz porównać skutki ugody, sporu sądowego i procedur oddłużeniowych w swojej sytuacji, skontaktuj się z kancelarią.
Przeczytaj także: Jakie są konsekwencje ogłoszenia upadłości konsumenckiej?
Najczęściej zadawane pytania
Jak przygotować propozycję spłaty dla wierzyciela?
Zestaw miesięczne dochody, niezbędne wydatki i wszystkie zobowiązania, aby ustalić ratę możliwą do regularnej spłaty. Przedstaw wierzycielowi konkretny harmonogram i poproś o pisemne potwierdzenie uzgodnionych warunków. Przy długu wobec banku możesz złożyć wniosek o restrukturyzację w terminie wskazanym w wezwaniu (art. 75c Prawa bankowego).
Czy podpisywać ugodę, jeśli nie zgadzam się z wysokością długu?
Przed podpisaniem poproś o rozliczenie należności, w tym odsetek i kosztów, oraz porównaj je z umową i historią wpłat. Treść ugody może mieć znaczenie dla późniejszego kwestionowania roszczenia, bo uznanie długu przerywa bieg przedawnienia (art. 123 § 1 pkt 2 k.c.). Dlatego warto przeanalizować ugodę przed złożeniem podpisu.
Czy negocjacje z wierzycielem wstrzymują termin na odpowiedź do sądu?
Nie, rozmowy z wierzycielem ani mediacja nie wstrzymują terminu na wniesienie pisma do sądu. Sprawdź pouczenie dołączone do doręczonego pisma i przygotuj odpowiedź niezależnie od prowadzonych negocjacji. Zawarta później ugoda może zakończyć sprawę, ale do tego czasu terminy biegną.
Kiedy warto rozważyć układ z wierzycielami zamiast upadłości konsumenckiej?
Układ warto przeanalizować, gdy przewidywalne dochody pozwalają przygotować wykonalny plan spłaty na okres do 5 lat, a dłużnik może pokryć zaliczkę i koszty postępowania (art. 49125-49133 Prawa upadłościowego). Sąd może też skierować do tego postępowania osobę, która złożyła wniosek o upadłość, chyba że we wniosku nie wyraziła na to zgody.
Od czego zależą koszty działań innych niż upadłość konsumencka?
Zależą od wybranej drogi, liczby wierzycieli, stanu spraw sądowych i zakresu pomocy adwokata. W postępowaniu o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli dłużnik uiszcza zaliczkę równą przeciętnemu miesięcznemu wynagrodzeniu w sektorze przedsiębiorstw (art. 49126 Prawa upadłościowego). Przed decyzją warto ustalić, czy plan spłaty pozwoli pokryć te koszty.